Na hasło "PRZYSTANEK26" 30 PLN zniżki na pierwsze 10 sesji.Zapłać 220 PLN, zamiast 250 PLN.
Utrata kontaktu ze sobą jako sygnał ostrzegawczy przed wypaleniem zawodowym
Patrycja Dębska
„Dopóki nie uczynisz nieświadomego świadomym, będzie ono rządziło twoim życiem, a ty będziesz nazywał to przeznaczeniem.” — Carl Gustav Jung
Największym zagrożeniem nie jest ciężka praca. Jest nim życie w stałym odłączeniu od siebie.
W poprzednim tekście pisałam o tym, że jednym z głównych źródeł wypalenia jest życie w zgodzie z oczekiwaniami innych, a nie ze sobą. O tym, jak łatwo można zacząć funkcjonować w trybie „powinienem/powinnam”, tracąc z pola widzenia własne potrzeby, granice i kierunek.
Ale zanim pojawi się przeciążenie i zmęczenie, bardzo często dzieje się coś bardziej subtelnego. Coś, co przez długi czas wygląda wręcz jak zaleta.
Perfekcjonizm – gdy siła staje się pułapką
Perfekcjonizm. Na pierwszy rzut oka nie wygląda jak problem. Przeciwnie - bywa nagradzany. W pracy oznacza rzetelność, odpowiedzialność, wysoką jakość. Osoba perfekcyjna jest tą, na którą „zawsze można liczyć”.
Tyle że perfekcjonizm ma swoją cenę.
Z czasem przestaje chodzić o dobrze wykonaną pracę, a zaczyna chodzić o uniknięcie błędu. O uniknięciu oceny. O uniknięciu poczucia, że „nie jestem wystarczający/a”.
I wtedy pojawia się cichy mechanizm: im większe oczekiwania, tym mniejszy kontakt ze sobą. Bo kiedy skupiasz się na tym, żeby było idealnie, coraz rzadziej sprawdzasz, czy to w ogóle jest Twoje.
Badania bardzo wyraźnie pokazują związek między perfekcjonizmem a wypaleniem. Gordon Flett i Paul Hewitt - jedni z najbardziej znanych badaczy perfekcjonizmu - wskazują, że szczególnie destrukcyjny jest tzw. perfekcjonizm społecznie narzucony, czyli przekonanie, że inni oczekują od nas bycia idealnym. Osoby funkcjonujące w takim schemacie częściej doświadczają chronicznego stresu, wyczerpania emocjonalnego i poczucia wewnętrznej presji. Innymi słowy: nie wypala nas tylko ilość pracy, ale także ciągłe poczucie, że musimy zasłużyć na akceptację poprzez wyniki.
Cena bycia „wystarczająco dobrym” dla innych
Właśnie w tym miejscu perfekcjonizm staje się jednym z najczęstszych „mostów” prowadzących do wypalenia. Nie przez samą pracę, ale przez stałe napięcie między tym, co czujesz, a tym, co „powinno być zrobione”.
W poprzednim tekście pojawił się ważny wątek autentyczności - jako wewnętrznego kompasu. W praktyce jednak autentyczność nie zaczyna się od wielkich deklaracji, tylko od bardzo małych momentów kontaktu ze sobą.
Od pytania:
czy ja naprawdę tak chcę?
czy ja się z tym zgadzam?
czy ja to robię z wyboru, czy z automatu?
czy ja naprawdę tak chcę?
czy ja się z tym zgadzam?
czy ja to robię z wyboru, czy z automatu?
Kiedy przestajemy zadawać sobie ważne pytania
I tu pojawia się pierwszy poważny problem: w stanie długotrwałego perfekcjonizmu te pytania przestają w ogóle się pojawiać.
Zostaje napięcie, które staje się tłem codzienności. I bardzo powoli znika coś kluczowego - autentyczność.
Zostaje działanie.
Zostaje poprawianie.
Zostaje „jeszcze tylko dopracuję”.
Zostaje poprawianie.
Zostaje „jeszcze tylko dopracuję”.
Zostaje napięcie, które staje się tłem codzienności. I bardzo powoli znika coś kluczowego - autentyczność.
Nie jako hasło, ale jako doświadczenie bycia w zgodzie ze sobą.
Pamiętam rozmowę z kobietą, która powiedziała: „Ja już nawet nie wiem, co lubię. Wiem tylko, co jest dobre, potrzebne i oczekiwane.”
To zdanie bardzo precyzyjnie opisuje moment, w którym kontakt ze sobą zostaje zastąpiony przez kontakt z wymaganiami.
Wypalenie zawodowe zaczyna się dużo wcześniej, niż myślimy
I właśnie wtedy pojawiają się pierwsze realne symptomy wypalenia zawodowego, które łatwo zignorować, bo nadal „wszystko działa”.
To nie jest jeszcze kryzys. To jest przesunięcie.
Zaczynasz działać coraz bardziej automatycznie:
– bez pytania siebie o sens,
– bez sprawdzania własnego zmęczenia,
– bez refleksji, czy to nadal Twoje.
– bez pytania siebie o sens,
– bez sprawdzania własnego zmęczenia,
– bez refleksji, czy to nadal Twoje.
Perfekcjonizm dodatkowo wzmacnia ten stan, bo nie zostawia przestrzeni na „wystarczająco dobrze”. Zostawia tylko „jeszcze trochę lepiej”.
Im bardziej rośnie napięcie, tym trudniej usłyszeć siebie.
Carl Gustav Jung napisał: „Najbardziej męczące jest niebycie tym, kim się jest.”
Autentyczność jako ochrona przed wypaleniem zawodowym
W kontekście wypalenia zawodowego to zdanie nabiera bardzo praktycznego znaczenia. Bo nie chodzi tylko o to, że człowiek jest zmęczony pracą.
Chodzi o to, że przez długi czas funkcjonuje w oderwaniu od siebie - wbrew własnym potrzebom, sygnałom ciała i emocjom.
Autentyczność w tym ujęciu nie jest „miłym dodatkiem” ani rozwojowym luksusem. Jest jednym z podstawowych warunków psychicznej równowagi.
Bo kiedy jesteś w kontakcie ze sobą:
łatwiej zauważasz przeciążenie,
łatwiej zatrzymujesz się wcześniej,
łatwiej mówisz „nie” bez wewnętrznego rozpadu.
łatwiej zauważasz przeciążenie,
łatwiej zatrzymujesz się wcześniej,
łatwiej mówisz „nie” bez wewnętrznego rozpadu.
A kiedy tego kontaktu brakuje - nawet odpoczynek przestaje regenerować, bo nie jest odpowiedzią na realną potrzebę, tylko kolejnym zadaniem do odhaczenia. Wtedy wypalenie zawodowe przestaje być ryzykiem. Staje się procesem, który trwa w tle.
I właśnie dlatego pierwsze sygnały wypalenia zawodowego są tak ważne. Nie dlatego, że są spektakularne. Ale dlatego, że są ciche.
Bo wypalenie zawodowe bardzo rzadko zaczyna się od „nie daję rady”. Znacznie częściej zaczyna się od: „Nie wiem już, czego ja właściwie chcę.”
Ten artykuł napisała dla Ciebie Patrycja Dębska
Więcej informacji o autorce znajdziesz tutaj